Tunel pod torami w Palędziu - między nadziejami a realiami

Wprowadzenie

Planowana budowa tunelu pod torami kolejowymi w Palędziu stanowi jedno z najważniejszych wyzwań infrastrukturalnych dla gminy Dopiewo w ostatnich latach. Projekt, który ma zastąpić niebezpieczny przejazd kolejowo-drogowy w ciągu ulicy Poznańskiej, przeszedł przez intensywne konsultacje społeczne i procedury aplikowania o dofinansowanie. Pomimo początkowych niepowodzeń w uzyskaniu finansowania z programu PKP PLK SA, inwestycja pozostaje w centrum zainteresowania lokalnych władz i mieszkańców.

Geneza projektu i jego założenia

Projekt budowy tunelu w Palędziu powstał w odpowiedzi na rosnące potrzeby bezpieczeństwa oraz zwiększający się ruch na skrzyżowaniu kolejowo-drogowym w ciągu ulicy Poznańskiej. Przejazd ten, zlokalizowany na kilometrze 318,706 linii kolejowej nr 3, od lat stanowi wąskie gardło komunikacyjne i źródło obaw mieszkańców dotyczących bezpieczeństwa.

Koncepcja zakłada budowę tunelu pod linią kolejową wraz z likwidacją istniejącego przejazdu drogowo-kolejowego. Projekt techniczny ma uwzględniać przebudowę ulicy Nowej, a dalszy odcinek drogi ma łączyć się z ulicą O.M. Żelazka. Przebieg tunelu jest zgodny ze "studium wykonalności" przygotowanym przez PKP.

Konsultacje społeczne - głos mieszkańców

Urząd Gminy Dopiewo uruchomił 17 stycznia 2025 roku proces konsultacji społecznych dotyczących koncepcji budowy tunelu. Przedmiotem prezentacji była koncepcja zagospodarowania terenu z naniesioną geometrią drogi wraz z wiaduktem kolejowym oraz elementami układu drogowego.

Główne postulaty mieszkańców

Opublikowany po konsultacjach niemal 50-stronicowy raport ujawnił szerokie spektrum uwag i obaw mieszkańców:

Bezpieczeństwo i komfort użytkowników:

• mieszkańcy zgłaszali obawy dotyczące bezpieczeństwa pieszych i rowerzystów, zwłaszcza w tunelu,
• postulowano dodatkowe przejścia dla pieszych i rozdzielenie ruchu pieszego od rowerowego,
• zwracano uwagę na konieczność odpowiedniego oświetlenia tunelu.

Problem rampy przeładunkowej: Jedną z najczęściej poruszanych kwestii była sprawa pozostawienia rampy przeładunkowej w obecnej lokalizacji. Mieszkańcy wyrażali sprzeciw wobec tej decyzji, argumentując to:

• zwiększonym hałasem generowanym przez operacje przeładunkowe,
• zanieczyszczeniem środowiska,
• intensyfikacją ruchu ciężarówek w rejonie.

Ochrona akustyczna: Społeczność lokalna postulowała budowę ekranów akustycznych, które ograniczyłyby hałas generowany zarówno przez pociągi, jak i przez działalność rampy przeładunkowej.

Odpowiedzi władz gminy

Gmina Dopiewo w odpowiedziach na uwagi mieszkańców wyjaśniła szereg kwestii technicznych i proceduralnych:

W sprawie rampy przeładunkowej: Pozostawienie rampy wynika z warunków technicznych PKP PLK, które uniemożliwiają jej likwidację lub skrócenie toru 12 przy obecnym układzie torowym. PKP planuje jednak w przyszłości przebudowę układu torowego i likwidację rampy w obecnej lokalizacji. Do czasu przeniesienia rampy, dojazd do niej będzie odbywał się przez ulicę Pocztową.

Kwestie techniczne:

• w przypadku nałożenia obowiązku przez odpowiednie instancje, ekrany akustyczne zostaną zaprojektowane,
• projekt stałej organizacji ruchu powstanie na etapie tworzenia projektu technicznego,
• wszystkie zgłoszone uwagi zostaną przekazane do Zarządu Dróg Powiatowych.

Wykupy nieruchomości: Zgodnie z koncepcją, projektowany przebieg drogi przebiega przez dwie nieruchomości przy ulicy Pocztowej 1 i 2 w Palędziu, co wiąże się z koniecznością ich wyburzenia. Procedurę wykupu prowadzi Starostwo Powiatowe w Poznaniu w porozumieniu z Zarządem Dróg Powiatowych w Poznaniu.

Poszukiwanie finansowania - etap I projektu PKP PLK SA

Program "Poprawa bezpieczeństwa na skrzyżowaniach kolejowo-drogowych"

Zarząd Dróg Powiatowych w Poznaniu we współpracy ze Starostwem Powiatowym w Poznaniu oraz gminami Dopiewo, Kostrzyn i Buk złożył trzy wnioski o dofinansowanie w ramach projektu PKP PLK SA "Poprawa bezpieczeństwa na skrzyżowaniach kolejowo-drogowych w tym ich przebudowa na skrzyżowania dwupoziomowe".

W etapie I do rozdysponowania przeznaczono 460,5 mln złotych. Z całej Polski wpłynęło 51 wniosków, z których dofinansowanie otrzymało jedynie 16 projektów.

Wyniki rankingu - sukces Kostrzyna, niepowodzenie Palędzia

Po przeprowadzonym procesie oceny zadań zgłoszonych do etapu I, projekty z powiatu poznańskiego uplasowały się następująco:

Lista podstawowa (otrzymały dofinansowanie):

1. Kostrzyn - 1. miejsce na liście podstawowej:
   • projekt zakłada budowę bezkolizyjnego skrzyżowania w zamian za likwidację trzech przejazdów kolejowo-drogowych na linii Warszawa Zachodnia – Kunowice.

Lista rezerwowa:

3. Buk - 3. miejsce na liście rezerwowej (ul. Zakładowa).
4. Palędzie - 5. miejsce na liście rezerwowej (ul. Poznańska).

Kryteria oceny projektów

Jak wyjaśnia Radosław Śledziński z zespołu prasowego PKP PLK SA, przy ocenie brano pod uwagę bardzo wiele różnych kryteriów:

• lokalizację danego przejazdu kolejowo-drogowego,
• liczbę pociągów przejeżdżających przez dany przejazd,
• liczbę samochodów korzystających z przejazdu,
• wnioski z konsultacji społecznych przeprowadzonych przez samorządy,
• liczbę likwidowanych przejazdów (kluczowy czynnik dla Kostrzyna).

Kluczowym elementem było to, że Kostrzyn zaproponował likwidację trzech przejazdów kolejowych, podczas gdy projekty w Palędziu i Buku dotyczyły likwidacji tylko jednego przejazdu każdy.

Perspektywy na przyszłość

Szanse na uzyskanie dofinansowania w przyszłości

Mimo niepowodzenia w etapie I, projekt tunelu w Palędziu nie jest skreślony. Przedstawiciele PKP PLK SA wskazują na kilka możliwości:

1. Zmiany na liście podstawowej: Jak wyjaśnia Radosław Śledziński, może się zdarzyć, że samorządy z listy podstawowej po weryfikacji szacowanych kosztów uznają, że nie będą w stanie udźwignąć swoich zadań finansowych. W takim przypadku PKP PLK SA będzie rozmawiać z samorządami z listy rezerwowej.

2. Etap II projektu: Nabór do etapu II rozpoczął się 5 sierpnia 2025 roku i potrwa do 5 lutego 2026 roku. Do rozdysponowania przeznaczono taką samą kwotę jak w etapie I - 460,5 mln złotych.

Planowane działania samorządu

Katarzyna Fertsch, rzecznik prasowa Zarządu Dróg Powiatowych w Poznaniu, informuje o rozważanym wycofaniu złożonego wniosku i złożeniu zmodyfikowanego wniosku w etapie II projektu. Celem takiego działania jest przygotowanie wniosku w wersji, która uzyska większą liczbę punktów, co zwiększy szanse na dofinansowanie.

Równoległe inwestycje drogowe

Warto podkreślić, że niezależnie od projektu tunelu, gmina Dopiewo realizuje inne ważne inwestycje infrastrukturalne. Budowa drogi wzdłuż torów, która otrzymała dofinansowanie, ma rozpocząć się w drugim kwartale 2025 roku i zakończyć w 2026 roku. Ta inwestycja ma poprawić komunikację w regionie i może wpłynąć na dalsze plany związane z tunelem.

Wyzwania finansowe i organizacyjne

Podział kosztów inwestycji

Jak wyjaśnia PKP PLK SA, spółka jest odpowiedzialna za likwidację przejazdów kolejowo-drogowych i za część kolejową inwestycji. Jednak, jak pokazuje praktyka, zdecydowanie większe nakłady wiążą się z przebudową infrastruktury drogowej, gdzie wymagany jest bardzo duży wkład samorządów.

Organizacja ruchu podczas budowy

Jednym z większych wyzwań będzie organizacja ruchu w trakcie realizacji inwestycji. Mieszkańcy już teraz zgłaszają obawy dotyczące utrudnień komunikacyjnych, które mogą pojawić się podczas budowy tunelu. Gmina zapewnia, że projekt stałej organizacji ruchu zostanie przygotowany na etapie tworzenia projektu technicznego.

Znaczenie inwestycji dla regionu

Poprawa bezpieczeństwa

Budowa tunelu w Palędziu ma fundamentalne znaczenie dla poprawy bezpieczeństwa w regionie. Likwidacja przejazdu kolejowo-drogowego wyeliminuje ryzyko kolizji między pojazdami a pociągami, które stanowi stałe zagrożenie dla użytkowników drogi.

Rozwój gospodarczy

Poprawa infrastruktury komunikacyjnej może przyczynić się do rozwoju gospodarczego regionu, ułatwiając transport i logistykę dla lokalnych przedsiębiorstw oraz mieszkańców dojeżdżających do pracy.

Komfort życia mieszkańców

Eliminacja konieczności oczekiwania na przejeżdżające pociągi znacząco poprawi komfort życia mieszkańców, szczególnie w godzinach szczytu komunikacyjnego.

Podsumowanie

Projekt budowy tunelu pod torami kolejowymi w Palędziu znajduje się obecnie w kluczowym momencie. Pomimo niepowodzenia w pierwszym etapie aplikowania o dofinansowanie z programu PKP PLK SA, lokalne władze nie rezygnują z realizacji tej ważnej inwestycji. Przeprowadzone konsultacje społeczne pokazały szerokie poparcie mieszkańców dla projektu, jednocześnie ujawniając szereg istotnych uwag i postulatów, które należy uwzględnić w dalszych pracach.

Sukces projektu w dużej mierze zależy od:

• skutecznego przygotowania wniosku na etap II konkursu PKP PLK SA,
• uwzględnienia uwag mieszkańców w projekcie technicznym,
• zapewnienia odpowiedniego finansowania przez samorząd lokalny,
• efektywnej koordynacji między różnymi instytucjami odpowiedzialnymi za realizację.

Najbliższe miesiące będą kluczowe dla dalszych losów inwestycji. Ogłoszenie wyników etapu II planowane jest na koniec 2026 roku, co oznacza, że ostateczna decyzja o realizacji projektu zapadnie dopiero za ponad rok. Tymczasem władze lokalne będą musiały kontynuować prace nad doskonaleniem projektu i poszukiwaniem alternatywnych źródeł finansowania.

Niezależnie od ostatecznych wyników aplikacji o dofinansowanie, projekt tunelu w Palędziu pozostaje priorytetem dla gminy Dopiewo i symbol dążeń lokalnej społeczności do poprawy bezpieczeństwa i jakości życia w regionie.